Ngành Hán - Nôm đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức chuyên sâu về chữ Hán, chữ Nôm, văn bản học, ngôn ngữ Hán cổ, văn hóa, lịch sử và di sản tư liệu Việt Nam. Chương trình giúp sinh viên có khả năng đọc, phiên dịch, nghiên cứu, khai thác và bảo tồn các nguồn tư liệu Hán Nôm phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục, văn hóa và quản lý di sản.

Ngành học kết hợp giữa ngôn ngữ học, văn học cổ, lịch sử, văn hóa học, thư tịch học và lưu trữ học, giúp sinh viên hiểu sâu về kho tàng văn hóa truyền thống của Việt Nam và khu vực Đông Á.

Thời gian đào tạo thường kéo dài 4 năm (8 học kỳ) với khoảng 120–140 tín chỉ, tùy theo chương trình đào tạo của từng trường đại học.

Sinh viên được trang bị nền tảng về khoa học xã hội, ngôn ngữ, lịch sử và kỹ năng nghiên cứu.

• Triết học Mác – Lênin
• Kinh tế chính trị Mác – Lênin
• Chủ nghĩa xã hội khoa học
• Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Tư tưởng Hồ Chí Minh
• Pháp luật đại cương
• Tin học đại cương
• Ngoại ngữ
• Kỹ năng giao tiếp
• Kỹ năng nghiên cứu khoa học
• Phương pháp học tập đại học

Nhóm học phần giúp sinh viên xây dựng nền tảng về ngôn ngữ, văn hóa và văn bản cổ.

• Nhập môn Hán - Nôm
• Cơ sở văn hóa Việt Nam
• Lịch sử Việt Nam đại cương
• Văn học Việt Nam trung đại
• Ngôn ngữ học đại cương
• Văn bản học
• Phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội
• Hán văn cơ sở
• Chữ Hán và cấu tạo chữ Hán

Chữ Hán và tiếng Hán cổ

Đây là nhóm học phần cốt lõi giúp sinh viên đọc hiểu văn bản Hán cổ.

• Chữ Hán cơ bản
• Hán văn cổ đại
• Hán văn Việt Nam
• Ngữ pháp Hán văn
• Từ vựng Hán cổ
• Dịch thuật Hán - Việt
• Đọc hiểu văn bản chữ Hán
• Thực hành dịch văn bản cổ

Chữ Nôm và văn bản Nôm

Trang bị khả năng nhận diện, đọc và nghiên cứu các tác phẩm viết bằng chữ Nôm.

• Cơ sở chữ Nôm
• Văn bản Nôm
• Ngữ âm lịch sử tiếng Việt
• Đọc hiểu văn bản Nôm
• Phiên âm và phiên dịch văn bản Nôm
• Nghiên cứu tác phẩm Nôm tiêu biểu
• Thực hành xử lý văn bản Nôm

Văn bản học Hán - Nôm

Giúp sinh viên hiểu phương pháp nghiên cứu và khai thác tư liệu cổ.

• Lý thuyết văn bản học
• Phân loại văn bản Hán Nôm
• Giám định văn bản cổ
• Phương pháp phiên chú văn bản
• Biên mục tài liệu Hán Nôm
• Khai thác thư tịch cổ
• Phê bình và đánh giá văn bản

Văn học Hán - Nôm Việt Nam

Nghiên cứu các tác phẩm văn học được sáng tác bằng chữ Hán và chữ Nôm.

• Văn học chữ Hán Việt Nam
• Văn học chữ Nôm Việt Nam
• Thơ văn Nguyễn Trãi
• Truyện Kiều và văn học Nôm
• Tác gia Hán Nôm tiêu biểu
• Văn học cung đình và văn học dân gian
• Giá trị tư tưởng trong văn học cổ

Lịch sử, văn hóa và tư tưởng Việt Nam qua tư liệu Hán - Nôm

Sinh viên được tiếp cận nguồn tư liệu cổ để nghiên cứu lịch sử và văn hóa.

• Lịch sử tư tưởng Việt Nam
• Nho giáo Việt Nam
• Phật giáo và Đạo giáo trong văn hóa Việt Nam
• Lịch sử giáo dục Việt Nam
• Làng xã Việt Nam qua tư liệu Hán Nôm
• Văn hóa tín ngưỡng Việt Nam
• Di sản tư liệu Hán Nôm

Bảo tồn và số hóa tài liệu Hán - Nôm

Định hướng ứng dụng công nghệ trong bảo tồn di sản.

• Lưu trữ tài liệu cổ
• Bảo quản thư tịch Hán Nôm
• Số hóa tài liệu Hán Nôm
• Xây dựng cơ sở dữ liệu tư liệu cổ
• Ứng dụng công nghệ thông tin trong nghiên cứu Hán Nôm
• Khai thác dữ liệu văn hóa số

Thực hành và thực tập

Trong quá trình học, sinh viên được rèn luyện kỹ năng thực tế:

• Thực hành viết và đọc chữ Hán, chữ Nôm.
• Dịch thuật văn bản Hán Nôm.
• Khảo sát di tích, văn bia, sắc phong, gia phả cổ.
• Thực hành nghiên cứu tư liệu tại thư viện, viện nghiên cứu.
• Sưu tầm, phân loại và xử lý tài liệu cổ.
• Thực hành số hóa tài liệu Hán Nôm.
• Thực tập tại:
  • Viện nghiên cứu.
  • Thư viện.
  • Trung tâm lưu trữ.
  • Bảo tàng.
  • Cơ quan quản lý văn hóa.
• Thực hiện khóa luận hoặc dự án tốt nghiệp.

Năm 1

• Nhập môn Hán - Nôm
• Cơ sở văn hóa Việt Nam
• Lịch sử Việt Nam
• Ngoại ngữ
• Kỹ năng nghiên cứu

Năm 2

• Chữ Hán cơ bản
• Hán văn cổ
• Văn bản học
• Văn học Việt Nam trung đại
• Ngôn ngữ học

Năm 3

• Chữ Nôm
• Đọc hiểu văn bản Hán Nôm
• Văn học chữ Hán Việt Nam
• Văn học chữ Nôm Việt Nam
• Nghiên cứu tư liệu cổ

Năm 4

• Chuyên đề Hán - Nôm
• Bảo tồn và số hóa di sản
• Thực tập nghề nghiệp
• Nghiên cứu khoa học
• Khóa luận tốt nghiệp

Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, sinh viên có khả năng:

• Đọc hiểu văn bản chữ Hán và chữ Nôm.
• Phiên âm, dịch nghĩa và chú giải tài liệu cổ.
• Nghiên cứu các vấn đề về lịch sử, văn hóa và văn học Việt Nam.
• Khai thác giá trị của thư tịch Hán Nôm.
• Bảo quản, quản lý và số hóa tư liệu cổ.
• Thực hiện nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nhân văn.
• Viết báo cáo, công trình nghiên cứu.
• Ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và khai thác di sản.

Sau khi tốt nghiệp ngành Hán - Nôm, sinh viên có khả năng:

• Nắm vững kiến thức về chữ Hán, chữ Nôm, văn bản cổ và văn hóa truyền thống Việt Nam.
• Đọc, dịch và nghiên cứu các loại tư liệu Hán Nôm.
• Tham gia bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị di sản tư liệu.
• Ứng dụng phương pháp nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nhân văn.
• Làm việc tại viện nghiên cứu, trường học, thư viện, bảo tàng, trung tâm lưu trữ, cơ quan văn hóa và các dự án bảo tồn di sản.
• Tiếp tục học lên trình độ thạc sĩ, tiến sĩ trong các lĩnh vực Hán Nôm, Ngữ văn, Lịch sử, Văn hóa học, Việt Nam học hoặc các ngành liên quan.

Lưu ý: Chương trình đào tạo có thể khác nhau giữa các trường đại học. Các chương trình hiện nay đang chú trọng hơn đến số hóa tư liệu Hán Nôm, cơ sở dữ liệu di sản, công nghệ nhận dạng chữ cổ (OCR), nghiên cứu liên ngành và bảo tồn văn hóa trong thời đại số, giúp sinh viên kết nối giữa tri thức truyền thống và công nghệ hiện đại.