Kinh doanh thương mại

Kinh doanh thương mại (Commercial Business / Trade Business) là ngành đào tạo người chuyên về mua – bán – phân phối hàng hóa: bán lẻ, bán sỉ, phân phối, chuỗi cung ứng, xuất nhập khẩu, kinh doanh trên sàn TMĐT, B2B sales.

Khác với QTKD (rộng tổng quát) hay Marketing (thiên sáng tạo), Kinh doanh thương mại thiên về thực hành bán hàng + quản lý kênh phân phối + tối ưu cost. Đây là ngành "đi đôi với tiền mặt" – làm sales / trade marketing / channel manager dễ chuyển thành chủ kinh doanh riêng.

💡 Đặc thù: Đây là ngành "rộng cửa nhất khối kinh tế" – tốt nghiệp dễ vào nhiều vị trí: sales, retail, KAM, supply chain, trade marketing, mua hàng. Lương khởi điểm trung bình + thưởng commission cao nếu giỏi sales.

Khối kiến thức cốt lõi (4 năm):

Khối nền:

• Kinh tế học vi mô, vĩ mô
• Nguyên lý kế toán
• Marketing căn bản
• Quản trị doanh nghiệp
• Tài chính căn bản

Khối chuyên ngành Kinh doanh thương mại:

Mảng Bán hàng:

• Kỹ năng bán hàng & quản trị bán hàng
• Đàm phán thương mại
• B2B Sales, B2C Sales
• CRM (Customer Relationship Management)
• Quản trị bán lẻ (Retail Management)

Mảng Trade Marketing & Kênh phân phối:

• Trade Marketing (Modern Trade, General Trade)
• Quản trị kênh phân phối
• Nguyên lý phân phối
• Phân tích thị trường

Mảng Supply Chain & Mua hàng:

• Chuỗi cung ứng (Supply Chain)
• Quản trị Logistics
• Quản trị mua hàng (Procurement)
• Quản lý tồn kho (Inventory Management)

Mảng Xuất nhập khẩu:

• Thanh toán quốc tế
• Vận tải, bảo hiểm hàng hóa quốc tế
• Thủ tục Hải quan
• Incoterms 2020

Mảng Thương mại điện tử:

• Kinh doanh trên Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop
• Affiliate Marketing
• Drop-shipping

Khối kỹ năng số:

• Excel chuyên sâu (Pivot, VLOOKUP, Power Query)
• ERP cơ bản (SAP, Oracle, MISA)
• Phần mềm POS, Quản lý kho

Khối kỹ năng mềm:

• Giao tiếp + thuyết phục
• Đàm phán
• Tâm lý khách hàng

Thực tập:

• FMCG: Unilever, P&G, Suntory Pepsico, Coca-Cola, Heineken, Nestlé
• Bán lẻ: Vinmart, Bach Hoa Xanh, Coopmart, Aeon, Big C/GO!
• TMĐT: Shopee, Lazada, Tiki, Sendo, TikTok Shop
• Logistics: DHL, Maersk, Schenker

Độ khó: Trung bình. Không nặng môn nào nhưng kiến thức rộng + thực tiễn.

Cần có: Năng động, giao tiếp tốt, không sợ tiền bạc, chăm chỉ, chịu áp lực doanh số, tỉ mỉ với số liệu.

Các hướng nghề phổ biến:

1. Sales B2B / B2C (~30%)

• FMCG (Unilever, P&G, Pepsico): Sales Representative
• Tech B2B (FPT, Viettel Solutions): Account Manager
• Lương khởi điểm: 13-22 triệu + commission

2. Trade Marketing (~15%)

• FMCG, Beverage, Chăm sóc cá nhân, Mỹ phẩm
• Triển khai chương trình bán hàng tại cửa hàng (Modern Trade + General Trade)
• Lương: 14-25 triệu

3. KAM (Key Account Manager) / Channel Manager (~15%)

• Quản lý đại lý lớn / chuỗi bán lẻ
• Vingroup, Coopmart, Bach Hoa Xanh, Aeon
• Lương: 18-35 triệu khởi điểm

4. Supply Chain / Logistics (~15%)

• Mua hàng (Procurement), Kế hoạch (Planner), Logistics
• Coca-Cola, Unilever, P&G, các nhà máy lớn
• Lương: 14-25 triệu khởi điểm

5. Kinh doanh trên TMĐT / Quản lý gian hàng (~10%)

• Quản lý gian hàng Shopee, Lazada, TikTok Shop cho brand
• Hoặc tự kinh doanh
• Lương / thu nhập: 12-25 triệu (full-time) hoặc 30-300 triệu (tự kinh doanh top)

6. Xuất nhập khẩu (~10%)

• Công ty XNK, công ty thương mại, Logistics
• DHL, Maersk, Schenker, Vinatrans
• Lương: 13-22 triệu

7. Khác (~5%)

• Tự khởi nghiệp (cửa hàng, chuỗi nhỏ)
• Phân tích thị trường / Nghiên cứu (Nielsen, Kantar, Cimigo)
• Học cao học MBA

Nơi làm việc tiêu biểu: Unilever, P&G, Suntory Pepsico, Coca-Cola, Heineken, Vinmart, Coopmart, Bach Hoa Xanh, Aeon, Shopee, Lazada, Tiki, DHL, Maersk.

Lương đặc biệt:

• Top Sales FMCG (Pepsi, Coca, Unilever): 30-80 triệu + commission năm 50-150 triệu
• Sales B2B top performer: 50-200 triệu/tháng (commission)
• Tự kinh doanh thành công trên TMĐT: 50-500 triệu/tháng
• Commercial Director tập đoàn lớn: 200-500 triệu

Triển vọng:

• Rất tốt. TMĐT VN tăng trưởng 25-30%/năm.
• Bán lẻ hiện đại mở rộng (Vinmart, Bach Hoa Xanh, Aeon).
• Đa kênh (Omni-channel) cần nhiều nhân lực.

Cảnh báo:

• Áp lực doanh số liên tục (tháng nào cũng phải có target).
• Đi nhiều, gặp nhiều khách → tiêu hao sức khỏe + giọng nói.
• Lương cứng không cao – phụ thuộc commission.
• Cạnh tranh với người tự học sales không cần bằng.

✅ HỢP:

• Năng động, hướng ngoại
• Giao tiếp tốt
• Chịu được áp lực doanh số
• Yêu tiền (không ngại nói chuyện về giá, hoa hồng)
• Tỉ mỉ với số liệu
• Tinh thần kinh doanh

⚠️ CÂN NHẮC:

• Hướng nội → khó làm Sales
• Sợ bị từ chối → cần học chấp nhận

🚨 KHÔNG HỢP:

• Sợ áp lực
• Không thích giao tiếp
• Lười networking

👨‍💼 Hùng – KAM Pepsi VN (4 năm KN)

Tuổi: 26 · ĐH KT TP.HCM, KD Thương mại (2021) Công việc: Phụ trách kênh Coopmart, Aeon, Lotte. Đàm phán giá, chương trình khuyến mãi. Lương: 35 triệu + bonus quý + commission cuối năm = ~50 triệu trung bình

👩‍💼 Lan – Founder shop thời trang Shopee 50K followers

Tuổi: 27 · Lương + lợi nhuận: 80-150 triệu/tháng

KD Thương mại (7340121) vs QTKD (7340101)

• KD Thương mại: chuyên về bán hàng + phân phối + supply chain.
• QTKD: rộng tổng quát (marketing, nhân sự, tài chính, vận hành).

KD Thương mại vs Marketing (7340115)

• KD Thương mại: thiên về sales + trade.
• Marketing: thiên về truyền thông + thương hiệu.

KD Thương mại vs Logistics (7510605) / TMĐT (7340122)

• KD TM: rộng (bán hàng + supply chain + xuất nhập khẩu).
• Logistics: chuyên về vận tải + kho bãi.
• TMĐT: chuyên kinh doanh online.

Hiểu lầm: "KD Thương mại = bán hàng vặt" – Sai. Có thể làm KAM tập đoàn lớn (35-100 triệu/tháng), không phải chỉ đứng bán.

1. Bán hàng thật 1 tuần

Bán quần áo cũ trên Facebook Marketplace / Shopee / Chợ Tốt.

• ✅ Bạn bán được ≥3 món → có khả năng sales

2. Đàm phán giá trong 1 lần mua sắm

Đi chợ / mua xe máy cũ – mặc cả giá xuống 10-20%.

• ✅ Bạn không ngại + đàm phán được → ok

3. Tự kiểm tra: bạn có thoải mái nói chuyện về tiền không?

Bạn bè vay tiền – bạn đòi lại được không ngại không?

• ✅ Có → không ngại tiền

4. Tự hỏi: bạn ok bị khách hàng từ chối 10 lần/ngày không?

Sales sẽ bị từ chối rất nhiều.

• ✅ Có → tâm lý đủ vững

Tổng kết: ≥ 3/4 ✅ → KD Thương mại hợp.