Kỹ thuật mỏ

Chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật Mỏ tập trung vào kiến thức về địa chất, khai thác khoáng sản, thiết kế và tổ chức sản xuất mỏ, an toàn lao động, môi trường và công nghệ khai thác. Tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, ngành Kỹ thuật Mỏ có chương trình đào tạo theo hướng CDIO và hiện có cả chương trình Kỹ thuật Mỏ thông minh, kết hợp kiến thức khai thác với công nghệ hiện đại.

Trong giai đoạn đầu, sinh viên được trang bị nền tảng về khoa học tự nhiên, kỹ thuật và các kỹ năng cần thiết.

• Toán cao cấp
• Đại số tuyến tính
• Xác suất – thống kê
• Vật lý đại cương
• Hóa học đại cương
• Tin học
• Tiếng Anh
• Pháp luật
• Các môn lý luận chính trị
• Giáo dục thể chất
• Giáo dục Quốc phòng – An ninh

Nhóm học phần này giúp sinh viên có nền tảng để tiếp cận các môn kỹ thuật và chuyên ngành mỏ.

Sau khi hoàn thành các môn cơ bản, sinh viên bắt đầu tìm hiểu về Trái Đất, khoáng sản và các nguyên lý kỹ thuật phục vụ khai thác.

• Địa chất đại cương
• Địa chất cấu tạo
• Khoáng vật học
• Thạch học
• Cơ học kỹ thuật
• Sức bền vật liệu
• Cơ học đất đá
• Trắc địa
• Vẽ kỹ thuật
• Máy và thiết bị mỏ
• Điện kỹ thuật
• Cơ sở kỹ thuật khai thác

Các học phần này tạo nền tảng để sinh viên hiểu đặc điểm của mỏ, đất đá và các điều kiện kỹ thuật trước khi học về thiết kế và vận hành khai thác.

Đây là nhóm học phần cốt lõi của chương trình, tập trung vào quá trình thiết kế, tổ chức và điều hành khai thác khoáng sản.

• Kỹ thuật khai thác mỏ
• Khai thác mỏ lộ thiên
• Khai thác mỏ hầm lò
• Thiết kế mỏ
• Mở vỉa và chuẩn bị mỏ
• Công nghệ khai thác
• Khoan – nổ mìn
• Xúc bốc – vận tải
• Thông gió mỏ
• Thoát nước mỏ
• Kỹ thuật an toàn mỏ
• Kinh tế và tổ chức sản xuất mỏ

Chương trình Kỹ thuật Mỏ của HUMG hiện được tổ chức đào tạo ở cấp đại học, trong đó chương trình CDIO 4,5 năm đã được nhà trường ban hành và công bố riêng cho ngành Kỹ thuật Mỏ.

4. Chuyên môn khai thác mỏ lộ thiên

Sinh viên có thể được tiếp cận sâu với các nội dung liên quan đến khai thác khoáng sản trên mặt đất.

• Công nghệ khai thác lộ thiên
• Thiết kế mỏ lộ thiên
• Hệ thống khai thác
• Khoan – nổ mìn trong mỏ lộ thiên
• Xúc bốc và vận tải mỏ
• Thiết kế bờ mỏ
• Ổn định bờ mỏ
• Tổ chức sản xuất mỏ lộ thiên
• Tối ưu hóa quá trình khai thác

Hướng này phù hợp với các mỏ than, quặng kim loại, đá xây dựng và nhiều loại khoáng sản khai thác bằng phương pháp lộ thiên.

5. Chuyên môn khai thác mỏ hầm lò

Đối với khai thác dưới lòng đất, sinh viên được học về hệ thống khai thác và các yêu cầu kỹ thuật đặc thù.

• Công nghệ khai thác hầm lò
• Thiết kế mỏ hầm lò
• Mở vỉa và chuẩn bị ruộng mỏ
• Hệ thống khai thác hầm lò
• Đào và chống giữ đường lò
• Thông gió mỏ
• Vận tải mỏ
• Thoát nước
• An toàn trong khai thác hầm lò
• Tổ chức sản xuất hầm lò

Khoa Mỏ của HUMG hiện quản lý các bộ môn chuyên môn như Khai thác lộ thiên và Khai thác hầm lò, thể hiện hai hướng chuyên môn quan trọng của lĩnh vực Kỹ thuật Mỏ.

6. Công nghệ và Kỹ thuật Mỏ thông minh

Xu hướng đào tạo hiện nay đang bổ sung các công nghệ số vào hoạt động khai thác.

• CAD và thiết kế kỹ thuật
• GIS
• Mô hình hóa mỏ
• Mô phỏng khai thác
• Tự động hóa sản xuất
• Phân tích dữ liệu khai thác
• Giám sát thiết bị
• Tối ưu hóa sản xuất
• Công nghệ số trong quản lý mỏ
• Khai thác mỏ thông minh

Đặc biệt, năm 2026 HUMG tuyển chương trình Kỹ thuật Mỏ thông minh thuộc nhóm chương trình đào tạo kỹ sư tài năng STEM, với 30 chỉ tiêu dự kiến.

7. An toàn và môi trường mỏ

Đây là nhóm kiến thức quan trọng vì hoạt động khai thác có nhiều rủi ro về kỹ thuật và môi trường.

• An toàn lao động trong khai thác mỏ
• Kỹ thuật an toàn hầm lò
• An toàn khoan – nổ mìn
• Thông gió và kiểm soát khí mỏ
• Phòng chống cháy nổ
• Địa chất môi trường
• Xử lý nước mỏ
• Kiểm soát bụi và chất thải
• Phục hồi môi trường sau khai thác
• Phát triển khai khoáng bền vững

8. Thực hành, thực tập và đồ án

Ngành Kỹ thuật Mỏ có tính thực tiễn cao nên sinh viên thường được kết hợp giữa học lý thuyết, thực hành và khảo sát thực tế.

• Thực hành địa chất
• Thực hành trắc địa
• Thực hành máy và thiết bị mỏ
• Thực hành khoan – nổ mìn
• Thực hành công nghệ khai thác
• Tham quan và khảo sát mỏ
• Thực tập sản xuất
• Thực tập kỹ thuật
• Thực tập tốt nghiệp
• Đồ án thiết kế mỏ hoặc khóa luận tốt nghiệp

Năm 1

• Toán cao cấp
• Vật lý đại cương
• Hóa học
• Tin học
• Tiếng Anh
• Pháp luật
• Các môn giáo dục đại cương

Năm 2

• Địa chất đại cương
• Khoáng vật học
• Địa chất cấu tạo
• Cơ học kỹ thuật
• Sức bền vật liệu
• Trắc địa
• Máy và thiết bị mỏ

Năm 3

• Cơ sở kỹ thuật khai thác
• Khai thác mỏ lộ thiên
• Khai thác mỏ hầm lò
• Khoan – nổ mìn
• Xúc bốc – vận tải
• Thông gió mỏ
• An toàn mỏ

Năm 4

• Thiết kế mỏ
• Công nghệ khai thác chuyên sâu
• Tổ chức sản xuất mỏ
• Kinh tế mỏ
• Môi trường mỏ
• Mô phỏng và công nghệ khai thác
• Thực tập tốt nghiệp
• Đồ án/khóa luận tốt nghiệp

Lưu ý: Tên môn học, số tín chỉ và thời gian đào tạo có thể khác nhau giữa các trường. HUMG hiện công bố các chương trình Kỹ thuật Mỏ theo nhiều giai đoạn, trong đó có chương trình 5 năm và chương trình CDIO 4,5 năm; vì vậy không nên xem danh sách trên là khung môn học bắt buộc giống nhau ở mọi trường.

Sau khi hoàn thành chương trình, sinh viên có thể:

• Phân tích điều kiện địa chất và kỹ thuật của mỏ.
• Lựa chọn phương pháp và hệ thống khai thác phù hợp.
• Tham gia thiết kế mỏ lộ thiên hoặc hầm lò.
• Lập phương án khoan – nổ mìn, xúc bốc và vận tải.
• Tổ chức và giám sát hoạt động sản xuất mỏ.
• Đánh giá các nguy cơ mất an toàn trong khai thác.
• Ứng dụng phần mềm thiết kế, GIS và mô phỏng trong công việc.
• Phân tích dữ liệu để nâng cao năng suất và hiệu quả khai thác.
• Thực hiện các giải pháp khai thác an toàn, tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động môi trường.

Tóm lại: chương trình Kỹ thuật Mỏ đi theo hướng Toán – Khoa học cơ bản → Địa chất → Cơ sở kỹ thuật → Công nghệ khai thác → Lộ thiên/Hầm lò → An toàn & môi trường → Công nghệ mỏ thông minh → Thực tập và đồ án. Đây là cấu trúc phù hợp để sinh viên vừa có nền tảng kỹ thuật, vừa có năng lực làm việc trực tiếp trong các dự án khai thác khoáng sản.

Sau khi tốt nghiệp ngành Kỹ thuật mỏ, sinh viên có khả năng:

• Phân tích, thiết kế và tổ chức các phương án khai thác khoáng sản phù hợp với điều kiện địa chất và kỹ thuật của mỏ.
• Vận dụng kiến thức về khoan – nổ mìn, khai thác lộ thiên, khai thác hầm lò, vận tải và thông gió mỏ trong thực tế.
• Ứng dụng công nghệ và phần mềm chuyên ngành để mô hình hóa, lập kế hoạch, thiết kế và tối ưu hóa hoạt động khai thác mỏ.
• Đánh giá các yếu tố về an toàn lao động, môi trường, hiệu quả kinh tế và sử dụng tài nguyên trong quá trình khai thác.
• Làm việc tại các doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, công ty tư vấn kỹ thuật, đơn vị xây dựng – hạ tầng và cơ quan quản lý tài nguyên trong và ngoài nước.
• Tham gia các khóa đào tạo, chứng chỉ chuyên môn về an toàn mỏ, thiết kế khai thác, phần mềm mô hình hóa và quản lý hoạt động khai khoáng.
• Tiếp tục học lên bậc thạc sĩ, tiến sĩ hoặc tham gia các chương trình nghiên cứu chuyên sâu về khai thác mỏ, công nghệ khoáng sản, tự động hóa và phát triển khai khoáng bền vững.